De We Doen Het Samen-coalitie krijgt er steeds meer ondersteunende partners bij. Het onderzoeksprogramma Better Together van TNO is er een van. Marloes van der Klauw – onderzoeker en adviseur bij TNO – vertelt waarom dit voor TNO een logisch besluit was.
‘In zowel Better Together als de coalitie ligt de nadruk op samen. Niet óf inwoners, óf overheid, maar én-én. De doelstellingen van de coalitie en van ons onderzoeksprogramma komen daarin sterk overeen. Dus voelde het als een logisch besluit om ons aan te sluiten en de brug te vormen tussen leef- en systeemwereld.’
Wat is de insteek van het onderzoeksprogramma?
‘We werken vier jaar lang aan toegepaste kennisontwikkeling over hoe inwonerscollectieven meer ruimte en positie kunnen krijgen binnen grote maatschappelijke opgaven, zoals de energietransitie, zorg en welzijn en weerbaarheid. Hierin staan 4 onderwerpen centraal: het versterken van gemeenschappen, de rol van de overheid, impact en leren, en opschalen.
Er wordt veel onderzoek gedaan. Wat maakt jullie onderzoek onderscheidend?
‘Wat Better Together onderscheidt, is de werkwijze: niet onderzoek over of voor initiatieven, maar onderzoek met initiatieven, op basis van hun vragen en realiteit. Daarbij staat het ondersteunen van het initiatief waarmee wordt samengewerkt voorop; kennisontwikkeling volgt daaruit. TNO vertaalt wetenschappelijke én praktijkervaren inzichten naar toepasbare handvatten en praktische tips voor zowel initiatieven als koepelorganisaties en overheden.’
‘Dat is een leerproces, waarbij we in het begin ook af en toe werden teruggefloten. Dan kregen we de vraag: wie zijn jullie eigenlijk en wat komen jullie doen? Dat was voor ons een signaal om terug naar de tekentafel te gaan. Het is voor ons echt belangrijk dat we in de praktijk meerwaarde hebben. Wij geloven in de Community-up beweging. Het gaat erom elkaar in het midden te ontmoeten. De bottom-up beweging van inwoners, en top-down beleidsinitiatieven moeten elkaar beter vinden om maatschappelijke opgaven samen aan te pakken. We hebben elkaar nodig!”
Zijn er al resultaten te delen?
‘Zeker. We onderzochten welke spanningen er kunnen ontstaan als initiatieven groeien, bijvoorbeeld omdat ze meer deelnemers krijgen, door een verbreding van de thema’s waar ze aan werken of door intensievere samenwerking met een gemeente. De uitkomsten zijn samengevat in een paper met praktische tips. Die publicatie kreeg zelfs een Best Paper Award. Op onze site is de Nederlandse samenvatting daarvan ook te vinden.’
‘Een ander mooi voorbeeld is de businesscase-workshop wie we organiseerden over het schuldhulptraject van Trefpunt met bewoners uit de Afrikaanderwijk en Vreewijk in Rotterdam, ook wel de Happy Socks onderzoekers genoemd. Een businesscase voor zo’n initiatief klinkt misschien ongebruikelijk, maar juist daardoor werd zichtbaar wat Trefpunt dagelijks betekent én welke maatschappelijke waarde dat oplevert. Deelnemers ontdekten dat Trefpunt veel meer doet dan schulden oplossen: het vermindert eenzaamheid, versterkt sociale netwerken, leidt vrijwilligers op tot nieuwe rollen in de wijk, en maakt de wijk als geheel sterker. Zoals een deelnemer het verwoordde: “We doen veel meer dan we wisten, we hebben al concrete productpakketten bedacht.” De workshop gaf de organisatie concrete ‘munitie’ voor gesprekken met systeempartijen, waaronder de gemeente.’
Wat gaat TNO Better Together bijdragen aan de We Doen Het Samen-coalitie?
‘Wij zijn actief op het onderwerp Financiën. Een belangrijk spoor daarin is impactmonitoring. Als je als initiatief je impact beter kunt aantonen, kan dat helpen bij het krijgen van meer structurele financiering. Iets wat voor veel initiatieven van grote waarde kan zijn. We verkennen daarnaast graag samen met de coalitie welke kansen er zijn voor aanvullende onderzoeksfinanciering, waarbij we ook de inwonercollectieven hopen te kunnen financieren voor hun rol in kennisontwikkeling. Sowieso delen we graag de uitkomsten en methodieken uit Better Together met de coalitie”.